![]() |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
![]() |
Plan U - 115 |
||||||||||
Info over treinstel: |
|||||||||||
Vanaf 1960 bestelde NS nieuwe dieseltreinen om de oude Dieseldrieën en Dieselvijfen te vervangen. NS bestelde 42 treinstellen met moderne technieken. Modern aan dit treinstel waren een rondere neus, een lichte constructie, centrale deursluiting door de conducteur en een omroepinstallatie. De treinen hebben een lagere koppelingen, maximaal konden 3 treinstellen gecombineerd rijden. In de winter traden er, door de vastzittende sneeuw, regelmatig storingen op aan de schuifdeuren. Deze werden vanaf 1971 vervangen door zwenkdeuren. In augustus 1960 kwam de eerste Plan-U met een totaal rode kleur de fabriek in Utrecht uitrollen. De treinen kregen door de kleur de bijnaam Rode Duivel. Werkspoor in Utrecht bouwde de dieselelektrische treinstellen tussen 1960 en 1963. Ze kregen de nummers 111 t/m 152. De Rode Duivel vervoerde reizigers op belangrijke trajecten die nog niet geëlektrificeerd waren, zoals bijvoorbeeld de lijnen Dordrecht - Geldermalsen en Nijmegen - Roermond. Vanaf 1968 kregen alle Plan-U's net als alle andere stoptreinen de nieuwe gele kleur met drie schuine blauwe strepen op elke bak. In dezelfde periode werden de schuifdeuren ook vervangen voor zwenk-draaideuren. Door de instroom van de DM'90 treinen in 1996 werden de Plan-U treinen, ook wel DE3 genoemd, overbodig. In een paar jaar tijd zijn vanaf 1997 ongeveer de helft van de treinen buitendienst gegaan. Door materieel tekort besloot NS in 2001 15 treinstellen te moderniseren om te kunnen rijden op geëlektrificeerde spoorlijnen. Het meest opvallende aan de modernisering was de ijzeren doos op het dak van het motorrijtuig voor de afvoer van warme lucht afkomstig uit de motor. Ook kregen vijf diesels ATB-NG ingebouwd om op gemoderniseerde diesellijnen te rijden. De Plan-U's die ATB-NG in gebouwd hebben gekregen kregen ook een ander nummer. De 137, 135, 122, 130 en 141 kregen de nummers 191 t/m 195. Doordat alle dieselspoorlijnen al waren gemoderniseerd gingen de laatste niet vernieuwde Plan-U's terzijde. De DE3-treinstellen zijn door de beschikbaarheid van DM'90 treinen niet ingezet op de diesellijnen. Ook op de geëlektrificeerde spoorlijnen hebben ze maar twee jaar gereden, de treinen werden ingezet tussen Eindhoven - Weert en tussen Zwolle - Groningen. In 1999 huurde Syntus vier DE3 treinstellen voor de diensten tussen Zutphen en Winterswijk. De 113, 114, 115 en de 125 kregen op de zijkant van de neus hun nummer en het NS-logo werd vervangen voor een logo van Syntus. Later werden ze ingezet voor spitsslagen tussen Arnhem en Zevenaar. In oktober 2000 kwam de 147 tijdelijk bij Syntus om de defecte 115 en 125 op te vangen. Vanaf september 2001 ging de 125 terug naar NS, Syntus kreeg beschikking over de 112. In de zomer van 2002 werden de treinen vervangen voor nieuwe treinstellen van het type Lint41. In januari 2001 huurde NoordNed ook een paar Plan-U's van NS. De 125, 128 en 142 kwamen de veel defect staande Wadlopers vervangen op de Groningse diesellijnen. In februari 2002 keren de laatste treinstellen terug bij NS. Nadat de meeste DE3 treinstellen terzijde stonden konden buitenlandse vervoerders de treinen kopen. De Slowaakse spoorwegmaatschappij BRKS was geïnteresseerd om een aantal treinen te kopen. In januari 2006 kocht BRKS de 116, 117, 121, 125, 191 en 193. De treinstellen kregen een opknapbeurt en een nieuwe verflaag. In mei volgend jaar vertrokken de 125 en 193 als eerste naar Slowakije. Nadat de 125 en 193 waren aangekomen zag BRKS toch af van de koop omdat ze zich op het goederenvervoer gingen focussen. De 125 en 193 bleven in Slowakije staan, wat er daarna met de treinstellen is gebeurt is ons onbekend. Waarschijnlijk zijn ze daar gesloopt. De opgeknapte Plan-U's, die nog in Nederland stonden, werden naar Amersfoort gesleept en daar terzijde gesteld. In Amersfoort werden de Plan-U's snel gevandaliseerd. In 2011 toonde het Romeense FeroTrans ook interesse om een aantal treinstellen te kopen. In de zomer van 2011 kocht FeroTrans de 113, 116, 117, 191 en 195. FeroTrans kwam de treinen, net als de gekochte DM'90 treinen van NS, niet ophalen en ze bleven in Nederland staan. In 2019 zijn de vijf Plan-U's samen met 37 1700'en en 14 DDM rijtuigen gesloopt. Nadat de 113 en 115 op 1 juli 2002 terzijde werden gesteld toonde de Haarlem IJmuidense Spoorweg-Maatschappij (H.IJ.S.M.) interesse om de treinstellen te kopen. De oude treinen werden door Syntus terzijde gesteld en ze hebben niet lang stilgestaan tot de H.IJ.S.M. de treinen overnam. De museum stichting nam de treinstellen over en knapte ze in 2005 weer op en gaf ze de rode kleurstelling. In mei 2007 nam de H.IJ.S.M. ook de 121 over. Ook deze Plan-U werd weer in zijn rode kleurstelling hersteld. De treinstellen waren geregeld door Nederland en op andere museumspoorlijnen te zien. Het doel was om de IJmuiderlijn te herstellen en de museumtreinen op de lijn in te zetten. In de nacht van 21 op 22 februari 2009 braken vandalen de deuren van de Plan-U's en de DE-2's van H.IJ.S.M. open. Alle ruiten werden ingeslagen, banken werden opgesneden, graffiti werd op de treinstellen gespoten, brandblussers werden leeggespoten en er werd zelf geprobeerd brand te stichten. Dat laatste mislukte gelukkig. H.IJ.S.M. probeerde de schade, welke voorzichtig geschat zijn op enkele tonnen, te herstellen maar dat koste te veel geld. In die nacht werd ruim 8 jaar aan hard werk vernietigd. De H.IJ.S.M. werd opgeheven, ze konden het financieel niet rondkrijgen. Werkgroep IJmuider Spoorlijn ging nog wel verder om de IJmuiderlijn weer in dienst te krijgen. Al het materieel ging ook over naar Wijs. In 2010 werd besloten om de IJmuiderlijn te slopen en een busbaan aan te leggen. Na dat besluit eidigde Wijs ook haar activiteiten. De 113, 115 en 121 werden alle drie overgenomen door andere stichtingen. De 113 en 121 gingen over naar Stichting Historisch Dieselmaterieel (SHD) en de 115 werd door Stichting DE-III overgenomen. Stichting DE-III begon met het opknappen van de trein. Begin juli 2013 kreeg de trein een nieuwe laag rode verf. In september 2013 vond de eerste proefrit plaats. Het doel was om de 115 weer helemaal op te knappen van de opgelopen schade bij de H.IJ.S.M. Op 22 november 2019 maakte de stichting bekend dat ze op 1 december stopt. Ze hadden geen onderdelen meer om de 115 op te knappen, onder andere de draaistellen moesten worden aangepakt en de slechte plekken in het casco. In 2019 was Stichting 2454 CREW opzoek naar een dieseltrein / -locomotief om in opdracht van Roestrijden.nl roestrijd ritten uit te voeren voor bijvoorbeeld de HSL-aansluitingen. Hiervoor werden eerst de Railexperts 1251 en de 2454 van de stichting zelf ingezet. De SHD boodt haar 151 aan en de opgeheven Stichting DE-III stelde haar 115 beschikbaar. Beide treinstellen werden, met financiële hulp van Roestrijden.nl, door Stichting 2454 CREW overgenomen. Eerst was het plan om met de onderdelen van de 151 de 115 op te knappen. Van buiten zag de 115 er namelijk een stuk beter uit, de 151 heeft 17 jaar stilgestaan en zat helemaal onder de alg en graffiti. Maar doordat NS de 151 in 2001 nog heeft opgeknapt en na twee jaar weer buitendienst stelde was de 151 technisch in een veel betere staat. Daarom werd gekozen om de 151 op te knappen en de 115 als onderdelen leverancier te gebruiken. De 115 werd op 6 december 2018 door de 766 van Stichting Hondekop van Amersfoort naar Onnen gebracht. De 115 stond zijn onderdelen af aan de Plan-U 151 en ander materieel van de CREW (bijvoorbeeld de mP3029). Op 8 januari 2024, nadat de 115 iets meer dan 5 jaar in Onnen stond, werd de rode diesel opgehaald en terug naar Amersfoort gebracht. Stichting 2454 CREW plaatste op Facebook dat hun de Plan-U gaan opknappen. Hiermee zal de CREW over 2 rijvaardige Plan-U's beschikken, de rode 115 en de gele 151. Tijdens de Koningsdagrit van de NVBS op 27 april 2024 reed de 115 met de 151 op de spoorlijn van de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. De 115 had nog veel overgeschilderde roestplekken waar de CREW nog hard aan moest werken. Sindsdien staat de Plan-U 115 bij de SHM in Hoorn. Eind mei 2025 maakte het Spoorwegmuseum bekend een deel van haar collectie af te stoten. Van een aantal treintypes heeft het museum meerdere exemplaren in haar collectie. Een deel van deze dubbele exemplaren wordt afgestoten. Ook stoot het museum een aantal treinen af waarvan de restauratiekosten te hoog zijn. Na de 512 en de 2264 verlaat de Plan-U 114 als derde museumtrein het Spoorwegmuseum. De Stichting 2454 CREW nam in juni 2025 de trein over, de CREW beschikt al over de rode 115 en de gele 151. Sinds begin 2024 was de CREW bezig om Plan-U 115 weer rijvaardig te maken in zijn rode kleur. De 115 stond sinds 2018 vijf jaar lang als plukstel in Onnen. Met de komst van de 114 zal de 115 weer een plukstel worden. De Plan-U 114 zal weer rijvaardig gemaakt worden in zijn rode kleur. |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
De rijtuigen van de Plan-U 115 staan uit elkaar gerangeerd in Hoorn. 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
![]() |
|||||||||||
De 115 van Stichting 2454 CREW staat in Onnen als pluktrein voor onder andere de 151 van de CREW. 26 augustus 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Plan U 115 op de open dag van de NedTrainwerkplaats in Leidschendam. 4 oktober 2014. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De cabine van de Plan-U 115. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Een korte video van het interieur van Plan-U 115. |
|||||||||||
Tijdens een open dag van de NedTrain werkplaats in Leidschendam is er een foto genomen van de grote hal, op de foto staan de NS ICE 4653, Plan-U 115, DDZ 7539 en op de achtergrond de MerwedeLingelijn Arriva Spurt 501. 4 oktober 2014 © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Plan U 115 te Amersfoort.
4 april 2014. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Plan-U 115 van de Stichting DE-III rijdt door station Houten.
27 januari 2014. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||